Sat. May 18th, 2024

Goota Oromoo Magarsaa Badhaasa fi lola Adwaa

Click gochuun Google News irratti Nu hordofaa

Magarsaa Badhaasaa /Abuna Pheexiroos Bara 1892 Fichee Salaaletti maatii qote bulaa irraa dhalatan.
Ilmi Oromoo kun hayyuu beekkumsa uumamaafi barnootaa cimaa qabaachaa waan turaniif dhiibbaaf jibba yeroo sanii san irra aanuun hogganaa amantii ta’uu nama danda’aniidha. Gaafa Xaaliyaaniin biyya qabatte san yeroo Haylasillaasseef qondaaltonni isaa biyya dhiisanii gara Awuroppaa baqatan, biyya kiyyarrattan uummata waliin du’a malee dheefa diinaa hin deemu jedhanii gootummaan biyya keessatti hafan.


Hacuuccaa fi Weerarri Xaaliyaanii akka malee hammaannaan Magarsaa Badhaasaa/ Abuuna Peexroos gara iddoo dhaloota isaanii Salaalee deemuun qabsaa’ota Salaales kakaasanii akka diinaan morman shoora guddaa taphataniiru. Booda garuu diddaa bittaa gabrummaa Xaaliyaanii kanaan harka Xaaliyaanotaatti kufan. Erga qabamani boodas gara Giraaziyaanii Dhiyaatan Xaaliyaanotni uummatni akka Xaaliyaaniif bitamu nuuf ajaji jedhanii gaafatan. Isaan garuu uummata walitti naaf qabaa jechuudhaan erga uummatichi wal gahee booda “An egaa warra gita bittoota kanaaf akka hin bulle nama keenya dhiisaati lafa kanayyuu hidheera” jedhanii gara kuteenyaan dubbatan. Xaaliyaanonnis murtii du’aan adabuuf murteessan.


Giraaziyaaniinis murtiin du’aa Magarsaa Badhaasaatti murtaa’e hatattamaan guyyaa walakkaa keessatti akka raawwatu ajaja dabarse. Isaan garuu jaalaala biyya keenyaaf qabaniin gootummaan murtii du’aa kana soda tokko malee fuldura dhaabbatan.
Naannoo addabaabaayii Birbirsa Goorootti (Piyaassatti) gamootti hirkisanii dhaaban. Yeroo kana loltoonni saddeet qopheedhan eegaa turan saddeettanuu yeroo tokko qawwee isaanii itti roobsan. Garuu dhukaasa saddeettaniinuu du’uunsa shakkan. Yeroo kana du’uuf dhiisuu isaanii adda baasuuf hakiimni waamame. Akka lubbuun keessa hin baane mirkaneesse hakimtichi. Sana boodas itti deebi’anii shugguxiidhan yeroo sadi mataatti dhukaasanii ajjeesan.
Magarsaa Badhaasaas Gootummaan wareegaman.

Xaaliyaanonnis Reeffa isaanis namni akka hin agarreef Finfinneedhaa baasanii bakka namni hin agarretti awwaalan. Ummati Finfinnees guyyaa sana guutummaan boo’afii oole. Siidaan yaadannootis bara 1947 Finfinneetti iddoo isaan wareegamanitti dhaabteef.
Biyya lafee fi dhiiga keenyaan ijaarre irraa baqachuu hin qabnu, Itoophiyaa kan ijaare nu’i kan jennu sababa malee miti.
Adawaan mallatoo Injifannoo Gurraachota hundaa ta’us gaheen keenya olaanaa ture.
Adawaan keenya, Adawaan Keeti, Adawaan kan hundaati!

Maddi: Ezedin Kelifa

Nu hordofaa:

Telegram: https://t.me/ethiopianstoday

Facebook: https://www.facebook.com/ethiopianstoday

Twitter: https://twitter.com/ethiopianstoday

Instagram: https://www.instagram.com/ethiopianstoday1

Pinterest: https://www.pinterest.com/ethiopianstoday

YouTube: https://www.youtube.com/channel/UCIrX01_lArhwsjDrt6dl5-w

 

Leave a Reply