Fri. May 24th, 2024
SAMBESeenaa Inifannoo Saambee

Click gochuun Google News irratti Nu hordofaa

Seena Injifannoo SAAMBEE Meqa Kenyatu beeka?


Seena Rirmii hin Nyaatuu! Injifannoo Waraana Saambee (1933 A.L.I)
Akkuma seenaa keessatti beekamuu Xaaliyaaniin bara 1928 A.L.I biyya keenya Itiyoophiyaa waraanuun ishee ni beekama. Garuu gootonni Itiyoophiyaa tole jedhanii diina hin simanne. Gotootni Itiyophiyaa riphanii loluun (Guerrilla warfare) faashistootaa Xaaliyaanii boqonnaa dhorkaniiru. Fkn Loltonni Black Lion (Leenca Gurraachaa) jedhaman waamaman kan ijaaraman Magaalaa Goreetti akka turee seenaan dhugaa ni baha. Raas Immiruu akka isaan hogganu ta’ee Raas Immiruun bara sana qondaaltoota Itiyoophiyaa biroo wajjin ta’uun Goree giddu-gala bulchiinsa Itiyoophiyaa godhatanii Itiyoophiyaa bulchaa turan.
Loltootni Black Lion (leenca Gurraachaa) jedhaman kun giddu gala leenjii waraana Holotaa irraa yeroo teessoon Mootummaa gara Magaalaa Goreetti socho’uu kan dhufanii dha.Humni kun Finfinnee (Addis Ababaa ) bilisa baasuuf yaalee Gojeb irratti diinaan rukutamu iyyuu sochii isaa itti fufee ture.

Akkuma beekamu gotoonni Itiyoophiyaa aarsaa guddaa godhanii bara 1933 loltoonni Xaaliyaanii giddugaleessa biyya irraa rukutamuuun gara kibba Lixa Itiyophiyaatti wal funaananii loltootni Xaaliyaanii kibba lixaatii walii ijaaranii socho’an kunis naannoo kumaatamaatti akka tilmaamaman seenaan ni ibsa.Diinni wal ijaaree socho’u kunis Magaalaa seenaa qabeettii Goree qabatee humna isaa cimsatee lammaffaa gara giddu-galeessa Itiyoophiyaatti deebi’uuf ture. Garuu Ummatni Iluu Abbaa Boor muuxannoo diinaan hin bitamnu jedhu akaakilee isaa irraa dhaale bu’uura godhachuun diina dura dhaabbachuuf murteeffatan.


Akkuma seenaan ibsu Ummatni Iluu Abbaa Boor Odaa Doggii giddu gala Sirna Gadaa Salgan Iluu godhachuun biyya isaa gootummaan akka bulchaa ture seenaa bal’aatu jira.


Seenaa bal’aa sanaa amma kaasuu dhiiseellee Abbaa Boor Diimaa Caalii fi Fatansaa Iluu akkamiin biyya isaanii daangeeffatanii eegachaa turan kan jedhu:-

  1. Abbaa Boor Caalii Shoonoo Godina I/A/Boor jennu kanaa Gaambeellaa, Jimma, Wallaggaa, Ummattoota Kibbaa wajjin daangaa isaanii beekamaa godhachuu bulchaa turan. Diinni Salgan Iluu akka hin qabanneef aarsaa guddaa kaffalaniiru.
  2. Diimaa Caalii erga Abbaa Boor boqotanii booda Diimaa Caalii naannoo bara 1870 diinni Iluu Abbaa Boor weeraruuf karaa Lixa Wallaggaa loltoota Miniliikiin ijaarame Meeshaa biyya Awurooppaa hidhatee dhufe dura dhaabbachuun meeshaa isaanii qabatanii dhufan harkaa booji’uun leeyyaasisanii deebisaniiru.
  3. Fatansaa Iluu bara 1875 diina lammaffaa ijaaramee dhufe dura dhaabbachuun waraana Qarsaa Gogillaa irratti gootota I/A/Boor Magaalaa Goree irratti qindeessuun diina akka bara sanatti meeshaa sadarkaa olaanaan hidhatee dhufe dura dhaabbachuun gootummaa uummataa Saglan Iluu agarsiisaniiru. Dirree Waraanaa kana irratti diinni human isaa keessaa fia alaan ijaarrachuun carraa injifachuu yoo argateillee gootummaan Fatansaa Iluu agarsiise iddoo guddaa qaba.Akkuma Bakar Waaree dirree Waraana calanqootti aarsaa kaffalaa turan Fatansaa Iluunis Lixa Oromiyaatti gootummaa isaa agasiisee jira.Egaa Gootummaa Caalii Shoonoo ( Abbaa Boor Diimaa Caalii fi Fatansaa Iluu yeroon kaasu seenaa isaanii barreessuuf miti.seenaan isaanii baayyee bal’aa dha.seenaan isaanii seenaa Ummata Salgan Iluu keessatti bal’inaan ibsina.
    Garuu Yeroo Seenaa waraana Saambee kaasnu Gotootni Iluu Abbaa Boor Faashistoota Xaaliyaanii dura dhaabbatanii kan akka Bantii Daanyaa Margoo Bokaa, , Ayyaansoo Bookaa, Zawudee Lamuu, Qilxuu Raaboo fi gootootni salgan Iluu kumaatamaan lakkaa’aman wajjin ta’uun seenaa diinaan hin bitamnu jedhu Caalii Shoonoo, Diimaa Caalii fi Fatansaa Iluu irraa dhaalaniin akka diina dura dhaabbatan hubachuu qabna.
    Lolli Saambee lolaa waraana Addunyaa isaa lammaffaa ( 2nd world war) qaama seenaa ta’a. jedheen akka barataa seenaa tokkootti yeroon ibsu bara sana Xaaliyaanii, Jarmanii fi Jaappaan garee faashistootaa fi Naazistootaa addunyaa ta’uun yeroo sochii taasisan Ingiliizii , Faransaay, USA fi kkf immoo garee tokko ta’uun Faashistoota waraanaa turan.Ummatni Iluu Abbaa Boor garee Faashistootaa addunyaa kanaa yeroo Saambeetti rukutu akka hirmaannaa godhatan fudhadhaa. Akkuma beekamu Goota Abdiisaa Aagaa biyya Awuroppaa deemee Faashistoota loluu irratti seenaa guddaa hojjateera. Uummatni Salgan Iluus Saambee irratti seenaa boonsaa hojjeteraa.
    Kutaa 2ffaan itti fufaa………

Madda Wajjira Aadaafi Tuurizimii G/I/A/B
Oromia Culture and Tourism Bureau

Nu hordofaa:

Telegram: https://t.me/ethiopianstoday

Facebook: https://www.facebook.com/ethiopianstoday

Twitter: https://twitter.com/ethiopianstoday

Instagram: https://www.instagram.com/ethiopianstoday1

Pinterest: https://www.pinterest.com/ethiopianstoday

YouTube: https://www.youtube.com/channel/UCIrX01_lArhwsjDrt6dl5-w

 

Leave a Reply