Fri. May 24th, 2024

Click gochuun Google News irratti Nu hordofaa

Waraana Yukireen: Baayidaan maaliif Yuukireenitti waraana hin ergani?

Pireezidantiin Ameerikaa Joo Baayidan Raashiyaan michuu US Yuukireeniin akka hin weerarre gama dippiloomasiitiin dhiibbaawwan hedduu godhan.
Bulchiinsi isaas weerarri kun dhalachuuf ta’uu dursee hawaasaa idil-addunyaas akeekkachiiseera.

Baayidan Raashiyaan fedha qabaattus lammiileen Ameerikaa garuu waraana Yuukireen kana irratti hirmaatanii loluu akka hin feene ifatti dubbataniiru.
Lammiilee US Yuukireen jiran baraaruufillee loltoota erguuf yaada dhiyaate didaniiru. Inumaayyuu loltoota US duraan leenjiifi gorsaaf achi turan achii baasaniiru.
Bara bulchiinsa isaanii imaammata alaa isaaniirratti dhiibbaa guddaa wanta fidu kana ilaalchisee maaliif sarara diimaa tolchan?
Nageenya biyyaalessaa irratti dhiibbaa waan hin qabneef
Jalqabarratti Yukireen biyya ollaa Ameerikaa miti. Daangaa US waliin hin qooddattu. Biyya humni waraanaa US buufata itti ijaarrate keessaas tokko miti. Kuusaa boba’aa hin qabdu, Daldalaanis michuu jabduu miti.

Kuni marti ta’ee garuu seenaa keessatti pireezidantootni US warra kaaniif jecha dhiigaafi qabeenya gabbaraniiru. Bara 1995 Biil Kiliintan kufaatii Yugoozlaaviyaa keessatti loltoota erganii waraana keessatti hirmaataniiru.

Bara 2011 Baaraak Obaamaan waraana waliinii Liibiyaa keessatti waan walfakkaatu dalaganiiru. Hirmaannaan US lamaan kun bu’uurri isaa namoomaafi mirga namoomaati.
Loltoota US bara 1995 Boosniyaa turan
Bara 1990 Joorji W Buush Iraaq Kuweet keessaa akka baatu gamtaa yoo ijaarna kaayyoon isaa olaantummaa daggalaa irratti olaantummaaseeraa kabachiisuufi jedhanii ture. Gorsitootni dhimma nageenya biyyaalessaa Baayidanis jechuma walfakkaatuun balaa Raashiyaan duudhaalee nageenya fi tasgabbii idila addunyaarratti aggaaman ibsan. Garuu ammoo loltuu erguun waraana keessatti hirmaachuu caala qoqqobbiidhaan waraana diinagdee gochuu filatan.
Baayidan giddu-seentummaa waraanaa hin filatan
Wanti kuun ejjennoo pireesident Baayidan gidduu-seentummaa waraanaatti hin amanneen walqabata.
Ilaalchi isaanii kun yeroo keessa dhufe. Waraana bara 1990’ootaa saboota Baalkaan gidduutti ka’eef gidduu-seentummaa waraana US deeggaranii turan. Bara 2003 Ameerikaan Iraaqiin akka weerartu sagalee kennaniiru. Ergasiigaruu humna waraanaa waa gochuurratti of qusachaa jiru.

Ameerikaan Liibiyaatti waraana ishee yoo bobbaasu Baayidan pireezidantii yeroo sanii Obaamaa mormanii turan. Afgaanistaan, biyya muddam hedduun waggaa 20 booda keessaa bahanitti yoo Loltoota dabalaniis lakkii jedhanii tran.
Dippiloomaatiin olaanaan Baayidan kan waajira haajaa Alaa US waggoota 20 keessatti daandii haaraatti qajeelchaa jiran Antonii Biliinkeen, nageenyi biyyaalessaa US giddu-seentummaa waraanaa caala, jijjiirama qilleensaa to’achuu, dhibee aaddunyaa to’achuu fi Chaayina waliin dorgamuu irratti akka fuullefatu godhaniiru.

Ameerikaanonni waraana hin barbaadan
Dhaabbatni yaada uummataa sassaabu AP-NORC namoota yaada kennan keessaa %72 Raashiyaafi Yukireen ilaalchisee shoorri US muraasa akka ta’uu qabu amanu.
Namoonni kun gara caalu xiyyeeffannoon isaanii waayee qaalayiinsa jireenyaati.
Waashingitan keessatti bakka bu’ootni uummataa Baayidan tarkaanfii jabaa gama qoqqobbiin akka fudhatn fedhu. Garuu ammoo warra Rippaablikaanotaa dabalatee Ameerikaan dhaqxee warra Raaashiyaa waliin walitti akka hin dhukaasnie barbaadu.
Yaaddoo gatiin boba’aa dabaluu
Ogeessi imaammata Alaa warra Rippaablikaanotaa Senaatar Maarkoo Ruubiyoo, waraanni biyyoota gurfuddoo addunyaa niikulera hidhatan gidduutti ta’u qaama kamiifuu gaarii hin ta’uu jedhu.
Balaa walitti bu’iinsa humnoota gurguddoo addunyaa
Dubbii ijoon dhimma hidhannoo niikuleeraati.
Baayidan Yukireen keessatti Raaashiyaa fi Ameerikaan walitti dhukaasanii ”waraanni addunyaa” akka eegaluu hin barbaadan. Kana ifatti dubbataniiru.
”Dhaabbata shororkeessaa waliin akka walitti bu’uu miti” jechuun NBC’tti kan dubbatan Baayidan, ”Addunyaarratti qaama hidhannoo waraanaa guddica waliin dubbachuutti jirra. Kuni haalaan rakkisaadha, dubbiin saffisaan hammaachuu danda’a” jedhan jalqaba ji’a kanaatti.
Waliigalteen US loltuu akka ergitu dirqisiisu hin jiru
Fakkeenyaaf waliigaltee Nato keessatti, haleellaan biyya miseensa taate tokkorratti raawwatamu akka miseensa hundarratti raawwatameetti lakkaawama kan jedhu jira. Yukireen biyya miseensa taate miti. US balaa kanatti akka galtu waliigalteen dirqisiisuun hin jiru.Ministirri Haajaa Alaa US Antonii Biliinkeen maaliif US gara Yukireen akka hin dullee yoo ibsan Yukireen miseensa Nato miti jechuun kun ba’aa US of cinqitee bahachuu qabdu miti jedhan.

Sababoota Raaashiyaan Yukireeniin weerarte keessa inni ijoon Yukireen miseensa Nato akka hin taane dhiibbaa gochuudha.
Amma Baayidan loltoota dabalataa garaAwurooppaatti ergaa jiru. Humna Nato daangaa Raashiyaafi Yukireenitti dhiyaatee jirus jabeessuutti jiru.
Kun ammoo yaada Raashiyaan humna Nato naannoo Baha sanirraa baasuf qaban jedhamu dura dhaabbachuufi.
Amma sababni Raashiyaan Yukireeniin weeratrteef suuta Nato achii siqsiif yoo ta’e dubbichi hammaachuu mala. Nato’iis ta’e Ameerikaan gara waraanaa akka galan sabaa ta’a.
”Puutiin biyyoota Nato’tti ni bu’a yoo ta’e, nutis itti galla” jedhan Baayidan.

BBC News Afaan Oromoo

Nu hordofaa:

Telegram: https://t.me/ethiopianstoday

Facebook: https://www.facebook.com/ethiopianstoday

Twitter: https://twitter.com/ethiopianstoday

Instagram: https://www.instagram.com/ethiopianstoday1

Pinterest: https://www.pinterest.com/ethiopianstoday

YouTube: https://www.youtube.com/channel/UCIrX01_lArhwsjDrt6dl5-w

 

Leave a Reply